Wie aikido traint, groeit in graden. Wat betekenen kyu en dan, welke band hoort erbij en wanneer draag je de hakama, de wijde broek die je op foto’s van aikido zo vaak ziet? Op deze pagina lees je hoe het graadsysteem in aikido werkt.
Kyu-graden: de leerlinggraden
Je begint zonder graad. Daarna doe je examen voor de kyu-graden. Die tellen af: je begint bij de hoogste kyu (bijvoorbeeld 6e kyu) en werkt naar 1e kyu toe. Hoeveel kyu-graden er zijn, verschilt per organisatie.
Bij elke graad hoort een vast examenprogramma: valtechnieken, basisbewegingen en technieken tegen bepaalde aanvallen. Hoe hoger de graad, hoe meer er van je wordt gevraagd aan techniek, houding en ontspanning.
Dan-graden: de meestergraden
Na 1e kyu volgt de 1e dan, de zwarte band. Vanaf dan tel je op: 2e dan, 3e dan en verder. Een zwarte band is in aikido geen eindpunt, maar eigenlijk het begin: je beheerst de basis en kunt je verder verdiepen.
In het Aikikai-aikido worden dan-graden erkend door de Aikikai Hombu dojo in Tokio. Hogere graden worden vaak toegekend op voordracht van de leraar of een shihan. Leraar Richard Woord kreeg in februari 2023 zijn 5e dan uit handen van Fukakusa sensei in Bangkok; daarover lees je in Actueel.
Welke band draag je?
In veel aikidodojo’s draag je als kyu-graad een witte band en vanaf de 1e dan een zwarte. Sommige dojo’s gebruiken voor de kyu-graden gekleurde banden, zoals bij judo. Vraag de leraar hoe het in jouw dojo gaat.
Wat is een hakama?
De hakama is de wijde, geplooide broek uit de traditionele Japanse kleding. Hij wordt over de gi gedragen, meestal in zwart of donkerblauw. Vroeger droegen de samoerai hem; in aikido is hij een vast onderdeel van de kleding gebleven.
De hakama verbergt de bewegingen van je voeten en benen. Dat maakt hem mooi, maar ook lastig: je moet leren erin te bewegen, te zitten en te vallen. Na de les vouw je hem netjes op, volgens een vaste manier.
Wanneer draag je een hakama?
Dat verschilt per dojo. In veel dojo’s draag je de hakama vanaf de eerste dan-graad, in andere al eerder, bijvoorbeeld vanaf een bepaalde kyu-graad. Bij Renbukan Alkmaar hoor je dat van de leraar.
Examens en ontwikkeling
Een graad is een momentopname. Belangrijker is wat er onderweg gebeurt: je houding, je timing, je ontspanning onder druk en je omgang met je trainingspartners. Leraar Richard Woord schrijft in Visie dat integriteit en budo spirit de kern van aikido zijn.
